Wysokość obowiązku alimentacyjnego

Od czego uzależniona jest wysokość obowiązku alimentacyjnego?. Artykuł ten wyjaśnia kwestie, kto jest uprawniony, w jakiej wysokości można żądać alimentów, czy też jaka wysokość nie jest nadmierna.

Kto może żądać alimentów?

Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Ustawodawca dopuszcza możliwość realizowania świadczeń np. przez dziadków małoletniego. Nie jest też wykluczone, że  alimenty przysługiwać będą rodzicom od ich dzieci.Każda sytuacja jest indywidualna i każdorazowo należy ocenić wszelkie kwestie wpływające tak na sam obowiązek alimentacyjny jak i jego wysokość.

Co wlicza się w koszty alimentów?

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (art. 135 k.r.i.o). Czym zatem są usprawiedliwione potrzeby?. Są te wszelki uzasadnione koszty, takie jak: wyżywienie, leki, odzież, podręczniki, art. szkolne, koszty leczenia, środki higieny osobistej, środki czystościowe, a także wydatki związane z hobby, czy rozrywką (kino, teatr, zajęcia sportowe, czy intelektualne).

Czy w koszt alimentów wlicza się koszt mieszkania?

Niewątpliwie osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego (np. dziecko) musi gdzieś mieszkać. Zazwyczaj mieszka z jednym z rodziców, który dla przykładu wynajmuje mieszkanie i ponosi z tym związane koszty mediów (ogrzewanie, prąd, gaz etc.). Istnieje rozbieżność w orzecznictwie i część Sądów uznaje koszt zamieszkania (np. czynszu, odstępnego) za usprawiedliwiony koszt, jednakże znajdują się Sądy w Polsce, który mają odmienny pogląd.

Jak wskazał Sąd Rejonowym w Toruniu oczywistym jest, że niezależnie od posiadania dzieci matka i tak musiałaby gdzieś mieszkać, więc udział dziecka w czynszu nie powinien być brany pod uwagę (wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu, III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt III RC 275/17). Z kolei jak wskazał Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny, w wyroku z dnia 23 marca 2016 r. , sygn. I Aca 1755/15 , Zdaniem Sądu Apelacyjnego brak podstaw do wliczania do obowiązku alimentacyjnego kosztów mieszkania i jego utrzymania . W kwocie alimentów należy uwzględnić niejako ryczałtowo koszty zużycia wody, prądu, gazu do gotowania i ogrzania wody użytkowej dla dzieci. Jednak koszt utrzymania i ogrzania mieszkania obciąża rodzica któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej i zobowiązany jest zapewnić dla siebie takie mieszkanie, które umożliwia pobyt z nim dzieci.

         Rodzice, w zależności od swych możliwości, są obowiązani zapewnić dziecku środki do zaspokojenia zarówno jego potrzeb fizycznych (wyżywienia, mieszkania, odzieży, higieny osobistej, leczenia w razie choroby), jak i duchowych (kulturalnych), także środki wychowania (kształcenia ogólnego, zawodowego) według zdolności, dostarczania rozrywek i wypoczynku. Przy ocenie, które z potrzeb uprawnionego powinny być uznane za potrzeby usprawiedliwione, należy z jednej strony brać pod uwagę możliwości zobowiązanego, z drugiej zaś zakres i rodzaj potrzeb. Będzie to mieć wpływ na rozstrzygnięcie, w jakiej mierze możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego będą wzięte pod uwagę przy oznaczaniu zakresu obowiązku alimentacyjnego.

        Zawsze jednak każde dziecko musi mieć zapewnione podstawowe warunki egzystencji w postaci wyżywienia zapewniającego jego prawidłowy rozwój fizyczny, stosowną do wieku odzież, środki na ochronę zdrowia, kształcenie podstawowe i zawodowe oraz na ochronę jego osoby i majątku. Wyjście poza wymienione potrzeby zależy już tylko od osobistych cech dziecka oraz od zamożności i przyjętego przez zobowiązanego modelu konsumpcji.

       Usprawiedliwione potrzeby dziecka winny być ocenione nie tylko na podstawie wieku, lecz również miejsca pobytu dziecka, jego środowiska, możliwości zarobkowych osób zobowiązanych do jego utrzymania oraz całego szeregu okoliczności każdego konkretnego wypadku. W szczególności pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można odrywać od pojęcia zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Pojęcia te w praktyce pozostają we wzajemnej zależności i obie przesłanki wzajemnie na siebie rzutują, zwłaszcza przy ustalaniu przez sąd wysokości alimentów (wyrok Sądu Najwyższego- Izba Cywilna z 21 maja 1975r., III CRN 72/75).

Co oznaczają możliwości zarobkowe zobowiązanego?

Najczęściej sytuacja dotyczy ojca, który jest zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka. Sąd ustalając wysokość alimentów nie tylko bierze pod uwagę aktualne dochody (a więc zaświadczenie o zarobkach), ale także możliwości zarobkowe zobowiązanego. Częstokroć zaświadczenia o dochodach nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej zobowiązanego, bądź też osoba ta dopiero co podjęła lub zakończyła stosunek pracy. Wówczas Sąd na podstawie sytuacji rynkowej, wykształcenia, doświadczenia zawodowego etc. może ocenić możliwości zarobkowe zobowiązanego.

Czy po wyroku można zmienić wysokość alimentów?

 Tak, oczywistym jest, że z biegiem czasu potrzeby ulegają zmianie. Na przykład alimenty były orzeczone, gdy dziecko chodziło do przedszkola, a aktualnie uczęszcza do szkoły podstawowej, czy średniej. Co wysoce prawdopodobne koszty jego utrzymania wzrosły. Możliwa jest także sytuacja odwrotna, gdzie koszty te maleją.  Wówczas należy złożyć pozew o podwyższenie alimentów lub pozew o obniżenie alimentów.  W takiej sytuacji będzie brany pod uwagę w głównej mierze okres po uprawomocnieniu się orzeczenia zasądzającego alimenty do dnia złożenia nowego pozwu o podwyższenie lub obniżenie alimentów.

Wysokość opłat sądowych w sprawie o alimenty?

Co do zasady osoba uprawniona jest zwolniona od kosztów sądowych w sprawach o alimenty. Zatem składając pozew o alimenty, a także o zabezpieczenie alimentów na czas postępowania – osoba składająca pozew jest zwolniona z opłat. Jednakże jeżeli składamy pozew o obniżenie alimenty (jako osoba zobowiązana) będziemy musieli ponieść 5% opłaty sądowej wg. wzoru (12 x miesięczna kwota żądania o obniżenie alimentów = np. 1200 zł x 5%).

Gdzie składa się pozew o alimenty lub pozew o podwyższenie alimentów?

Zgodnie z art. 32 k.p.c. powództwo o roszczenie alimentacyjne o wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej, a więc w sytuacji małoletniego dziecka, będzie to jego miejsce zamieszkania.

Pozew składamy do Sądu Rejonowego, Wydziału Rodzinnego i Nieletnich. W przypadku Sądu Rejonowego w Wadowicach jest to III Wydział Rodzinny i Nieletnich. Sąd Rejonowy w Wadowicach terytorialnie właściwy jest dla gmin: Andrychów, Brzeźnica, Kalwaria Zebrzydowska, Lanckorona, Mucharz, Spytkowice, Stryszów, Tomice, Wadowice, Wieprz.

Odsetki? Czy się należą?

Tak, w roszczeniu alimentacyjnym, tak jak w każdym innym roszczeniu finansowym – możemy się zabezpieczyć poprzez wskazanie, że świadczenie ma być płacone do dnia np. 10-go każdego miesiąca do rąk matki wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z należności.

Jak wykazać usprawiedliwione koszty?

Istotnymi dokumentami są potwierdzenia ponoszonych kosztów, a więc rachunki (najlepiej imienne), wydruki z konta, z kart płatniczych, czy zaświadczenia o ponoszonych kosztach. Można także powołać świadków (np. członków rodziny). Możliwe jest także zobowiązanie strony przeciwnej do okazania konkretnych dokumentów.

Artykuł sporządził mgr Przemysław Babiarz, Prawnik, właściciel firmy Doradztwo Prawne Przemysław Babiarz z siedzibą w Andrychowie. W ramach działalności oferujemy analizę sytuacji Klienta, czy spełnia przesłanki do wniesienia pozwu o alimenty (podwyższenie, obniżenie). Sporządzamy również pozwy do sądów oraz pomagamy przejść przez całe postępowanie, aż do momentu wyegzekwowania alimentów. Więcej informacji pod numerem kontaktowym 732-732-739.